#Energiewijzer
De Energiewijzer is een praktische en wetenschappelijk onderbouwde tool die inzicht geeft in wat energie kost én wat energie oplevert in het werk van onderwijsprofessionals. Met als doel: een gezonde energiebalans en minder werkdruk in het primair onderwijs.
Deel deze pagina:
Het kompas voor werkenergie in het onderwijs
De tool is gebaseerd op het Job Demands–Resources (JD-R) Model van prof. dr. Wilmar Schaufeli en ontwikkeld in samenwerking met VfPf. Door de combinatie van wetenschappelijke onderbouwing en sectorspecifieke ontwikkeling is de Energiewijzer volledig toegespitst op de praktijk van het primair onderwijs.
De Energiewijzer brengt stressfactoren (energietrekkers) en energiebronnen (energiegevers) in kaart op zeven domeinen die bepalend zijn voor de energiebalans:
- Leerlingen & ouders
- Taken
- Collega’s
- Leidinggevende
- Organisatie
- Privé-situatie
- Persoonlijke veerkracht
Door deze domeinen te analyseren, krijg je helder inzicht in waar energie weglekt en waar je energie kunt winnen. Zo ontstaat een totaalbeeld dat helpt om duurzame inzetbaarheid en werkplezier te versterken.
Het JD-R Model
Dit model laat zien dat iedere medewerker te maken heeft met factoren die energie kosten, energie geven en persoonlijke hulpbronnen die bepalen hoe iemand daarmee omgaat.
Energietrekkers (job demands)
Bijvoorbeeld tijdsdruk, emotionele belasting of zware verantwoordelijkheden.
Deze kosten energie en kunnen bij langdurige blootstelling leiden tot stress of burn-out.
Energiegevers (job resources)
Bijvoorbeeld autonomie, ontwikkelmogelijkheden en een veilig werkklimaat.
Deze geven energie, versterken bevlogenheid én zorgen dat medewerkers duurzaam inzetbaar blijven.
De balans
Negatieve balans: werk kost structureel meer energie → hoger risico op uitval.
Positieve balans: werk levert energie op → meer bevlogenheid, betrokkenheid en motivatie.
Rol van leidinggevende
Leiderschap is zowel een energiebron op zichzelf als een sleutel tot het verminderen van stressfactoren.
Een leidinggevende die inspireert, verbindt en ondersteunt, draagt direct bij aan duurzame inzetbaarheid.
Persoonlijke hulpbronnen
Naast werkeisen en energiebronnen spelen persoonlijke eigenschappen een grote rol in hoe iemand met werkdruk omgaat.
Voorbeelden:
- zelfvertrouwen
- optimisme
- weerbaarheid
- veerkracht
Wist je dat
De Energiewijzer:
- een helder en gedeeld denkkader biedt om werkdruk bespreekbaar te maken?
- zowel risico's als positieve krachten in kaart brengt?
- objectieve en wetenschappelijk onderbouwde analyses mogelijk maakt?
- verbetering ondersteunt op individueel, team,- én organisatieniveau?
- een concreet startpunt voor actie biedt?
Hoe werkt het?
Jouw medewerkers worden per e-mail uitgenodigd om de vragenlijst online in te vullen. Het invullen kost ongeveer 15 minuten. De medewerker ontvangt vervolgens direct een persoonlijke rapportage via e-mail. Doordat de oorzaken van werkdruk op individueel niveau inzichtelijk worden gemaakt, helpt dit rapport bij de bewustwording bij de medewerker. De werkgever ontvangt dit rapport uiteraard niet.
De medewerker kan (als daar behoefte aan is) een gesprek aanvragen met de leidinggevende. Doel van dit gesprek is om te bespreken wat op individueel niveau gedaan kan worden om de beleefde werkdruk te verminderen.
De schooldirectie ontvangt bij minimaal 5 ingevulde scans, een geanonimiseerde teamrapportage. Het bestuur ontvangt daarnaast een managementrapportage van alle deelnemende scholen. Deze rapportages worden door de adviseur van VfPf verstrekt en nader toegelicht.
Aansluitend stelt het bestuur een plan van aanpak op om te werken aan meer werkenergie binnen de organisatie. De adviseur van VfPf begeleidt en ondersteunt dit traject.
In het plan van aanpak wordt op drie niveaus uitgewerkt welke acties nodig zijn:
Individueel niveau
- Dialoog tussen leidinggevende en medewerker (of coach en medewerker) over de persoonlijke uitkomsten van de Energiewijzer.
Schoolniveau
- Terugkoppelsessies in de teams, waarin de resultaten worden gedeeld en vertaald naar verbeterpunten en een concreet actieplan.
Bestuursniveau
- Het bestuur stelt een actieplan op waarin prioriteiten, interventies, tijdlijnen, verantwoordelijkheden en afspraken over monitoring duidelijk worden vastgelegd.
Binnen dit proces is er specifieke aandacht voor de rol van de schoolleider. Er wordt onderzocht welke ondersteuning zij nodig hebben om de verbinding te versterken tussen de individuele medewerker, het team en de organisatiedoelen, met als doel het vergroten van de werkenergie.
Aan de slag met Werkdrukbeleving
De Energiewijzer is specifiek ontwikkeld voor het primair onderwijs. Meer weten over deze tool? Onze adviseurs denken graag met je mee hoe een aanpak op werkdruk toekomstbestendig kan worden geïntegreerd binnen jouw organisatie. We helpen je niet alleen met het vinden van een passende aanpak voor nu, maar zoomen ook uit om het grotere geheel te zien. We denken mee, stellen de juiste vragen en helpen je om zélf regie te nemen.