#Landelijk onderzoek werk en mantelzorg in het PO
Hoeveel mensen binnen het primair onderwijs verlenen naast hun werk ook mantelzorg? En wat is de impact daarvan op hun werk-privé balans en op het totale personeelsbestand, inclusief voortijdige uitstroom? Hoe maken we van het PO een mantelvriendelijke sector? Werk&Mantelzorg en VfPf doen een landelijk onderzoek.
Deel deze pagina:
Vragenlijst uitgezet onder scholen
Voor het onderzoek hebben we in het najaar van 2025 medewerkers in het primair onderwijs uitgenodigd om een vragenlijst in te vullen. De vragenlijst bevatte vragen voor mantelzorgers, leidinggevenden en collega’s van mantelzorgers.
Maart 2026: de 1e resultaten
Mantelzorg is in het PO geen randverschijnsel meer, maar een structureel onderdeel van de werkelijkheid op de werkvloer
Het aantal reacties was boven verwachting: zo'n 1650 werkenden in het PO hebben de enquête ingevuld en nog eens honderd daarvan hebben daarbij aangegeven hun verhaal graag met ons te willen delen. Hieruit kunnen we al concluderen dat dit thema ontzettend speelt en actueel is. Ruim de helft (53%) van de deelnemers aan het onderzoek is mantelzorger , waarvan de meesten intensief en langdurig. Daarmee is mantelzorg geen individuele kwestie, maar een sectoraal vraagstuk, dat raakt aan werkdruk, gezondheid, inzetbaarheid en duurzame loopbanen.
Profiel
De mantelzorger in het PO is overwegend vrouw (91%), veelal ouder dan 54 jaar en verzorgt in de meeste gevallen een ouder. De verleende zorg bestaat vooral uit emotionele steun (83%), praktische begeleiding (81%) en regeltaken (75%). De intensiteit is hoog: 32% zorgt meer dan 8 uur per week, en 8% zelfs meer dan 20 uur. Een groot deel mantelzorgt al meer dan een jaar.
Opvallend is dat 31% van de collega’s heeft aangegeven binnen 5 jaar verwacht mantelzorger te worden. Daarmee groeit de urgentie om beleid klaar te hebben voor een toenemende groep medewerkers met zorgtaken.
Mantelzorgers die werkzaam zijn in het PO hebben vooral behoefte aan:
- het kunnen delen van zorgtaken
- voldoende beschikbare tijd
- steun en begrip
- enige autonomie in het werk.
Advies aan schoolorganisaties: bied duidelijkheid en ondersteuning
Het is van belang dat schoolorganisaties beleid gaan ontwikkelen om duidelijkheid en ondersteuning te bieden aan haar werknemers die mantelzorg bieden. Dit betekent informeren over de mogelijkheden tot -al dan niet tijdelijke- aanpassing van bijvoorbeeld de werkinhoud, werktijden en werkdagen, alsook het inzetten op het voeren van inhoudelijke gesprekken tussen leidinggevende en medewerker over het brede welzijn: ‘Hoe gaat het thuis?’, ‘Wat zijn jouw plannen?’, etc.
Op weg naar een mantelzorgvriendelijke sector
Niets doen in deze is geen optie. Een aanzienlijk deel van de mantelzorgers heeft in het onderzoek aangegeven te overwegen eerder te (willen gaan) stoppen met werken of minder uren te gaan werken. VfPf voert met Werk & Mantelzorg op dit moment een verdiepend onderzoek uit naar de motieven van de respondenten die minder willen werken of willen stoppen. Wat kan helpen deze groep te behouden voor het primair onderwijs? In deze tijd van structurele krapte is ongewenst verloop niet wenselijk. Des te meer reden om te investeren in mantelzorgvriendelijk beleid en cultuur.
#Vervolgstappen
- Aanbevelingen en tools aan de sector, schoolorganisaties, schoolleiders en mantelzorgverlener, om te komen tot een mantelzorgvriendelijk PO.
- Opzetten van een landelijke denktank. Wil je hieraan meedoen? Je bent van harte welkom! Stuur een mail naar [email protected].
Wat is een mantelzorger?
Met ‘mantelzorger’ bedoelen we mensen die langdurig (onbetaald) zorgen voor een chronisch zieke partner, vader of moeder, een gehandicapt kind of een hulpbehoevende naaste, vriend of buur. Bekijk ook onderstaande handige filmpjes van Werk&Mantelzorg:
Versie voor leidinggevenden:
Versie voor mantelzorgers:
#Achtergrondinformatie over werk en mantelzorg
Landelijke cijfers laten zien: 1 op de 4 medewerkers in Nederland is mantelzorger. 16% van hen kan dit slecht met werk combineren. Het bieden van mantelzorg is momenteel verantwoordelijk voor 20% van het totale verzuim. Naar verwachting gaan de percentages de komende jaren toenemen door demografische ontwikkelingen en politieke besluitvorming.
De urgentie voor werkgevers om hun medewerkers adequaat te ondersteunen wordt daarmee steeds groter. Werk&Mantelzorg, gesubsidieerd door ministeries van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en Volksgezondheid, Welzijn en Sport, zet zich in Nederland ivoor een mantelzorgvriendelijk arbeidsklimaat, door middel van advies en sector-onderzoek.
Zij gaat nu, in samenwerking met VfPf, onderzoeken wat de impact is van het verlenen van mantelzorg is op werkenden in het primair onderwijs.
De tijd- en locatie gebonden baankenmerken van het PO maken het combineren van werk en mantelzorg extra complex. Tegelijkertijd verwachten we, op basis van eerdere onderzoeken in andere sectoren, dat een hoog percentage van de beroepsbevolking binnen het PO mantelzorg verleent, door de overeenkomsten tussen de profielen van mantelzorgers en werkenden in het PO: vrouw en werkend in deeltijd.
Hoeveel medewerkers in het PO verlenen naast hun baan ook mantelzorg? Wat is de impact daarvan op hun werk en hun gezondheid? Waar lopen ze tegenaan. En wat hebben zij nodig?